Nieuws Over Informatie Gesproken

Hoe open kan en moet de overheid zijn? Tijdens Festival ZO! gaan bestuurders, journalisten en overheidsprofessionals in gesprek. Scherpe dagvoorzitters Frénk van der Linden en Patricia Idsinga ontvangen en bevragen onder anderen Femke Halsema, Paul Frissen, Bart Snels, Arre Zuurmond, Kustaw Bessems, Marianne van den Anker en staatssecretaris Eric van der Burg.

17 november organiseert de maatschappelijke coalitie Over Informatie Gesproken een Multi-Stakeholder Forum

Journalisten spelen een belangrijke rol in het controleren van de overheid. Om die taak goed uit te kunnen voeren, hebben ze toegang nodig tot overheidsinformatie. Maar wat als die informatie pas beschikbaar komt nadat belangrijke politieke besluiten al zijn genomen? Of als een informatieverzoek juist langer duurt omdat het afkomstig is van een journalist? Bij journalisten bestaat de indruk dat zij bij het opvragen van overheidsinformatie soms worden tegengewerkt, maar of dat daadwerkelijk gebeurt en op welke schaal, is nog onduidelijk.

Voor mensen die moeite hebben om financieel rond te komen, zijn er verschillende regelingen die ondersteuning kunnen bieden. Toch maken juist de mensen die deze hulp het hardst nodig hebben er lang niet altijd gebruik van. Dit komt onder andere door ingewikkelde aanvraagprocedures, onbekendheid met regelingen en angst voor terugvorderingen, het zorgt ervoor dat mensen ondersteuning mislopen. Guido Enthoven van het Instituut Maatschappelijke Innovatie (IMI) bracht met zijn eerdere onderzoek Klem in het systeem de omvang van dit probleem in kaart. Nu wil hij met zijn vervolgonderzoek Uit de klem, dat wordt ondersteund door de Maatschappelijke Coalitie Over Informatie Gesproken (MCOIG), een stap verder gaan. Niet alleen onderzoeken waar burgers vastlopen, maar vooral hoe de overheid dit kan veranderen.

Bij de Rabobank werkt Anne Doeser aan een vraag die de komende jaren iedere grote organisatie raakt, publiek én privaat: hoe maak je tienduizenden medewerkers klaar voor een wereld waarin kunstmatige intelligentie niet langer een proces automatiseert, maar het werk zélf opnieuw ordent?

Wat weet de overheid over jouw buurt? En hoe maken we overheidsinformatie écht toegankelijk? Op 2 november 2026 staat Nederland in het teken van de Dag van de Openbaarheid! Tijdens deze dag organiseren gemeenten en maatschappelijke organisaties verschillende activiteiten om te laten zien hoe zij werken aan een open en transparante overheid.

Op 2 november 2026 organiseert MCOIG in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag een gezamenlijke ontwerpsessie rond openbaarheid, informatiehuishouding en AI. Geïnspireerd op Hermann Hesses Kralenspel verkennen we nieuwe verbindingen tussen kennis, vragen en perspectieven. Samen leggen we de basis voor een Kralenspel dat in het voorjaar van 2027 verder vorm krijgt.

Op woensdag 28 oktober 2026 organiseert MCOIG een Kennismiddag onder de noemer ‘Wat willen we weten?’ Deze dag brengt onderzoekers en beleidsmakers samen die actief zijn op het gebied van open overheid, informatiehuishouding en transparantie.

Een parkeerplaats die plaats moet maken voor een groen plein. Een wijk die wordt vernieuwd, maar waar bewoners onverwacht worden geconfronteerd met de komst van een zorgorganisatie. En een gemeente die inwoners vertelt dat hun wijk van het gas afgaat, terwijl nog niet duidelijk is of de plannen haalbaar zijn. Het zijn drie verschillende situaties, maar ze hebben één ding gemeen: de manier waarop de overheid met burgers communiceert, speelt een grote rol in het vertrouwen dat inwoners hebben in de gemeente.

De laatste online Multi-Stakeholder bijeenkomst zal plaatsvinden op 10 december 2026

Een energietoeslag aanvragen, je inschrijven voor een gemeentelijke regeling of een afspraak maken. Steeds vaker begint het met een website, een digitaal formulier of een online afspraak. Voor veel mensen is dat vanzelfsprekend. Maar wat als je niet weet waar je moet beginnen? Niet begrijpt wat er van je wordt gevraagd? Of simpelweg liever met iemand spreekt?

Rogier van der Sande, dijkgraaf van het Hoogheemraadschap van Rijnland, gelooft écht in de kracht van openbaarheid. Een open overheid is voor hem een democratisch principe. Een gesprek over verantwoorden, een middeleeuws archief en de rechten van wie nog geen stem heeft.

De Tweede Kamer heeft op 29 september een belangrijke stap gezet richting een proactieve overheid. Bij de stemming over de Wet proactieve dienstverlening SZW zijn verschillende amendementen aangenomen die de reikwijdte van het wetsvoorstel aanzienlijk verbreden. Zo ontstaat er meer ruimte voor gegevensdeling. Ook worden experimenten met ambtshalve toekenning mogelijk.

Op donderdag 10 september organiseerde de maatschappelijke coalitie Over Informatie Gesproken samen met het programma Open Overheid van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een inspirerend Multi-Stakeholder Forum. Centraal stond de vraag: Hoe vergroten we de maatschappelijke impact van het Actieplan Open Overheid?

Het herijkte Actieplan Open Overheid komt steeds verder van plannen naar praktijk. In het eerste halfjaar van 2026 is bij de meeste van de vijftien actiepunten substantiële voortgang geboekt en worden de eerste resultaten zichtbaar in beleid en samenleving. De halfjaarrapportage brengt in beeld waar de actiepunten staan, welke resultaten zijn bereikt en welke kansen en knelpunten er zijn voor het vervolg.

Toen Sofie Bustraan een jaar of zeven geleden begon als informatiecommissaris van de gemeente Amsterdam, was openbaarheid vooral een juridische plicht. Vandaag heeft de hoofdstad een Openbaarheidscentrum, een plek waar iedere Amsterdammer terecht kan met een informatievraag. Voor Bustraan gaat openbaarheid dan ook over ‘bereikbaar zijn voor mensen’.

Jolein Baidenmann is verandermanager en werkt met die insteek aan een overheid die openheid op een betekenisvolle manier probeert waar te maken. “Het is belangrijk dat een open overheid de samenleving in staat stelt om mee te denken, te controleren en gebruik te maken van de informatie die bij de overheid beschikbaar is.”

Een vergunning voor een uitbouw. Een subsidie voor een project. Een bestuurlijke boete voor een bedrijf. Het zijn allemaal beschikkingen: besluiten van de overheid in individuele gevallen. Voor de persoon of organisatie die zo’n besluit ontvangt, kan de impact groot zijn. Toch blijft vaak onzichtbaar hoe de overheid in vergelijkbare situaties heeft besloten.

De onafhankelijke tussenevaluatie (Midterm Review) is positief over het herijkte Actieplan Open Overheid 2023-2027. Volgens het Independent Reporting Mechanism (IRM) van het Open Government Partnership (OGP) heeft Nederland de ambitie van het actieplan tijdens de herijking aanzienlijk vergroot. Het vernieuwde actieplan bevat zeven nieuwe acties, acht aangescherpte acties en kent een sterkere samenwerking tussen overheid en maatschappelijke organisaties.

Public-Innovation onderzoekt met het project 'Zichtbaar en Waardevol' hoe open overheidsdata worden gebruikt, welke maatschappelijke waarde zij opleveren en wat nodig is om het (her)gebruik verder te stimuleren. Het project is geselecteerd door de maatschappelijke coalitie Over Informatie Gesproken en het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in het kader van het Actieplan Open Overheid.

Voor mensen die te maken hebben met schulden, gezondheidsproblemen, werkloosheid of andere complexe levensomstandigheden kan ondersteuning van de overheid het verschil maken tussen verder in de problemen raken of weer perspectief krijgen. Toch blijkt dat juist aan deze ondersteuning veel regels, formulieren en informatieverzoeken vastzitten. Guido Enthoven Instituut Maatschappelijke Innovatie (IMI) laat in zijn onderzoek Klem in het systeem, Informatieplichten voor multiprobleemhuishoudens zien hoe ingewikkeld de administratieve werkelijkheid inmiddels is geworden voor mensen rond de armoedegrens.

Vandaag heeft een groot aantal overheidsorganisaties, kennisinstellingen en publieke partners een intentieverklaring ondertekening tot samenwerking voor HOSAN: Hoogwaardige en Soevereine Spraakherkenning voor al het Nederlands. Met deze ondertekening spreken de deelnemende organisaties hun steun uit voor een gezamenlijke ambitie: het realiseren van hoogwaardige, betrouwbare en digitaal soevereine spraakherkenning voor het volledige Nederlandse taalgebied.

Op maandag 22 juni bracht staatssecretaris Slagvaardige Overheid Eric van der Burg een werkbezoek aan de Ombudsman Rotterdam Rijnmond Marianne van den Anker. Doel van het bezoek was om in de praktijk te horen hoe inwoners vastlopen in overheidsprocessen en hoe gemeente, maatschappelijke partners en ORR samenwerken aan concrete oplossingen en een slagvaardige overheid.

Donderdag 16 juli organiseren wij een online Multi-Stakeholder Forum.

Het verslag van het Multi-Stakeholder Forum over open overheid staat nu online. Lees hoe deelnemers spraken over betekenisvolle transparantie, het Openbaarheidscentrum Amsterdam, digitalisering en burgerperspectief. Ontdek de belangrijkste inzichten, praktijkvoorbeelden en discussies over de balans tussen openheid, toegankelijkheid, participatie en een toekomstbestendige overheid voor iedereen.

Jacqueline Rutjens heeft vier grote digitale transformaties geleid in de publieke sector. Haar verhaal gaat niet over technologie. Het gaat over wat er nodig is om beweging te krijgen en je doelen te halen. “Een transformatie bestaat uit mensen, processen, techniek en uit meten, monitoren en sturen.”

Lees het verslag van de ontbijtsessie met staatssecretaris Eric van der Burg of kijk de hele sessie terug.

Tijdens de vijfde Ontbijtsessie Woo stond de praktijk en toekomst van de Wet open overheid centraal, met de uitreiking van de Transparantieprijs 2026 aan Open VWS.

De maatschappelijke coalitie Over Informatie Gesproken honoreert in 2026 acht projecten die bijdragen aan een betere informatierelatie tussen overheid en samenleving.

Open VWS wint de Transparantieprijs 2026 van MCOIG voor het toegankelijke, open source publicatieplatform dat Woo-informatie beter vindbaar en herbruikbaar maakt.

Een burger met bezwaren tegen een vergunning maar niet weet dat de aanvraag is ingediend. Een ondernemer met recht op een subsidie waar hij nog nooit van heeft gehoord. Mensen die in aanmerking komen voor een sociale voorziening, maar het stelsel niet begrijpen. De Nederlandse overheid publiceert heel veel informatie maar wie heeft daar in de praktijk iets aan?

Op woensdag 13 mei organiseren wij een nieuwe Multi-Stakeholder Forum met als thema 'Leren van de uitvoering'.

Op donderdag 28 mei organiseren de maatschappelijke coalitie Over Informatie Gesproken (MCOIG) en iBestuur de ontbijtsessie over de ontwikkelingen rond de Wet open overheid. Hoofdgast is staatssecretaris Eric van der Burg (Slagvaardige Overheid).

18 mei geeft Open Government Partnership een workshop met maatschappelijke organisaties over betekenisvolle actieve openbaarheid.

De maatschappelijke coalitie Over Informatie Gesproken (MCOIG) bestaat vijf jaar. We kijken terug met voorzitter Frank Van Ierssel. “Ik zou graag melden dat de coalitie ‘wegens overbodigheid wordt opgeheven maar zover is het nog niet. Onze missie is zeker niet voltooid.”

Donderdag 28 mei organiseren de maatschappelijke coalitie Over Informatie Gesproken (MCOIG) en iBestuur de Ontbijtsessie Wet open overheid (Woo). Het is de vijfde sessie sinds de lancering van de Woo in 2022. We bieden deze bijeenkomst aan aan Eric van der Burg, staatssecretaris Slagvaardige Overheid (ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties). Gastheer is Chris van Dam, voormalig Tweede Kamerlid en destijds voorzitter van de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag.

Op 28 september 2026 organiseert het Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding voor het eerst de Dag van de Woo-professional. Hét moment voor de beroepsgroep om collega’s te ontmoeten, kennis te delen en samen de toekomst van het vak te verkennen.

Op 30 maart vond het online Multi Stakeholder Forum plaats, waarin diverse actiepunten werden besproken van onderzoekers en deelnemers hun voortgang presenteerden. Dit forum werd georganiseerd door MCOIG in samenwerking met programma Open Overheid. Het primaire doel van deze online fora is het faciliteren van een platform waar stakeholders en actiehouders samen kunnen komen, thema's kunnen bespreken en van elkaar kunnen leren, wat deze keer goed gelukt is. Paul Suijkerbuijk opende het online forum als dagvoorzitter. Hij zorgde dat er verbinding tussen deelnemers, voortgang van actiepunten en praktische uitwisseling van kennis goed voortvloeide. Naast de online sessies vinden ook fysieke bijeenkomsten plaats, waarvan de eerste al heeft plaatsgevonden en een volgende gepland staat op 13 mei in Amsterdam. Het forum draagt bij aan meer verbinding en dialoog rond een open en transparante overheid.

In heel Europa werken overheden aan hervormingen om de publieke sector slanker, sneller en goedkoper te maken. Maar vereenvoudiging is niet hetzelfde als deregulering en dat onderscheid is cruciaal. Dat blijkt uit een recente discussie georganiseerd door het Open Government Partnership (OGP), waarbij vertegenwoordigers van onder meer Frankrijk en Portugal lieten zien dat openheid en burgerparticipatie de overheid juist effectiever en goedkoper maken.

Om een omvangrijk Woo-verzoek goed af te handelen, is overleg tussen behandelaar en verzoeker nodig. Het Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding (ACOI) maakt een hulpmiddel voor omvangrijke Woo-verzoeken: de Werkwijzer Samen Kiezen.

Afgelopen woensdag 4 maart was de eerste coalitiebijeenkomst van dit jaar in de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Deze bijeenkomst stond volledig in het teken van de proposals. De call is meteen geopend en indienen is mogelijk tot en met 1 mei. Er is een adviesgroep die alle voorstellen zal bekijken en een advies uit zal brengen aan de portfolio stuurgroep. Zowel de adviesgroep als de stuurgroep bestaan uit een vertegenwoordiging van Rijksoverheid, maatschappelijk middenveld en het Dagelijks Bestuur van de coalitie.

De essentie van het Toeslagenschandaal is dat veel ouders onterecht werden aangemerkt als fraudeur. Nog steeds zijn er ouders met het stempel ‘Opzet / Grove schuld’ (O/GS) en blijkt het moeilijk om informatie te krijgen over waarom zij dit stempel hebben terwijl zij wettelijk recht hebben op die uitleg. Mede hierdoor zijn herstelregelingen voor sommige ouders niet toegankelijk. Staatssecretaris Palmen moest afgelopen week uitleg geven in de Tweede Kamer.

De maatschappelijke coalitie Over Informatie Gesproken roept op om voorstellen in te dienen die kunnen bijdragen aan een betere informatierelatie tussen overheid en burger. Vanuit Programma Open Overheid is er voor de coalitie een budget beschikbaar gesteld van 400.000 euro voor maatschappelijke projecten en onderzoeksvoorstellen.

Donderdag 26 maart organiseren wij een online Multi-Stakeholder Forum met als onderwerp: 'actiehouders en beleidsdirecties'.

Onderzoek AI en Open Overheid gepubliceerd. Hoe kunnen we de afhandeling van Woo-verzoeken verbeteren en de werkbelasting van ambtenaren verminderen? Welke AI-toepassingen zijn er ontwikkeld rond Open Overheid? Welke daarvan zijn kansrijk om op te schalen?

Op woensdag 4 maart organiseren wij een coalitiebijeenkomst, deze bijeenkomst staat in het teken van de call for proposals. Deze bijeenkomst vindt plaats in de Koninklijke Bibliotheek (Erasmuszaal) in Den Haag. Tijdens de bijeenkomst zijn interessante sprekers aanwezig, zoals o.a. hoogleraar Bestuursrecht aan de Afdeling Staatsrecht, Bestuursrecht en Rechtstheorie van de universiteit Utrecht Annemarie Drahmann en Marlinde Weener van de Open State Foundation. Tijdens de bijeenkomst is er gelegenheid om pitches te geven om voorstellen te verbeteren of samenwerking te zoeken. Dit ter voorbereiding op de komende call for proposals van 2026.

Op 28 januari 2026 trapten Programma Open Overheid (PROO), de maatschappelijke coalitie Over Informatie Gesproken en de gemeente Den Haag samen het herijkte Actieplan Open Overheid af tijdens een goedbezochte Multi-Stakeholder Forum bijeenkomst. De kick-off stond in het teken van vooruitkijken: hoe brengen we ambities naar uitvoering en maken we resultaten zichtbaar?

Coalitiepartijen D66, VVD en CDA publiceerden vorige week hun coalitieakkoord. Dit stuk bestaat uit een verzameling intenties en maatregelen en vormt daarmee het fundament voor de regering die voor het invoeren van beleid meerderheden moet zoeken in de Tweede en Eerste Kamer. Bij intenties ontbreekt vaak het ‘hoe’ en bij voorgenomen maatregelen ontbreekt altijd de uitwerking maar toch is het nuttig om zowel de toon als de inhoud te analyseren alsook de vraag wat dit akkoord niet behandelt.

Woensdag 4 maart 2026 organiseren wij een coalitiebijeenkomst rondom de Call for Proposals 2026. Tijdens deze bijeenkomst staan samenwerking, nieuwe inspirerende ideeën en zichtbare resultaten centraal. Deze middag brengen we onderzoekers, gemeenten en beleidsdirecties samen om successen te delen én nieuwe initiatieven op gang te helpen. Een bijeenkomst vol inspiratie, concrete voorbeelden en kansen om elkaar te vinden.

De maatschappelijke coalitie Over Informatie Gesproken heeft het position paper ‘Naar een Interbestuurlijke Opgaven Strategie (IBOS)’ aangereikt aan Mark de Boer, plaatsvervangend staatssecretaris-generaal van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De overhandiging vond plaats tijdens de Open Data Conferentie op donderdag 22 januari 2026.

Woensdag 28 januari vind het eerste Multi-Stakeholder Forum (MSF) plaats. Dit is de kick-off bijeenkomst van het herijkte Actieplan Open Overheid (2023-2027). Deze bijeenkomst wordt samen met Programma Open Overheid (PROO) en de Gemeente Den Haag gehouden.

“Je hoort steeds meer geluiden in de Kamer en buiten de Kamer dat de kosten die gemoeid zijn met de uitvoering van de Wet open overheid (Woo) voor sommige politieke partijen een doorn in het oog zijn."

Openbaarmaking via de Wet open overheid (Woo) en het beschikbaar stellen van open data levert Nederland jaarlijks zo’n 4,4 miljard euro op. Dat stellen onderzoekers van Open State Foundation en het Instituut Maatschappelijke Innovatie (IMI) in het rapport ‘De baten van transparantie’ dat vandaag verschijnt.

Op woensdag 28 januari 2026 organiseert de maatschappelijke coalitie Over Informatie Gesproken de Kick-offbijeenkomst van het herijkte actieplan Open Overheid.

Op donderdag 10 september organiseert de maatschappelijke coalitie Over Informatie Gesproken een Multi-Stakeholder Forum, tijdens dit forum staat de volgende vraag centraal: Hoe vergroten we de maatschappelijke impact van het Actieplan Open Overheid als geheel en van de afzonderlijke actiepunten in het bijzonder?

28 oktober was er een workshop van begeleidingsethiek over wetenschappelijke kennisverspreiding in het generatieve tijdperk in Utrecht. Deze sessie is georganiseerd door SURF mogelijk gemaakt door MCOIG. Het programma begeleidingsethiek is een onderdeel van ECP, het programma is gebaseerd op techniekfilosofie die uitgaat van eeuwenoude verwevenheid tussen mens en technologie.

De brief van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) aan de informateur over de uitvoering van de Wet open overheid (Woo) bevat enkele verstandige observaties en slimme aanbevelingen. Zij benoemt terecht de structurele problemen in de informatiehuishouding, de toenemende uitvoeringsdruk en het risico van misbruik van de wet. De brief getuigt tegelijkertijd ook van een opmerkelijke gemakzuchtigheid, met name in haar conclusies over kosten, capaciteit en oplossingsrichtingen. Met de aanbevelingen om de Woo in te perken, maskeert het ministerie haar eigen onvermogen als moederdepartement van de Woo, om de uitvoering effectief en efficiënt te organiseren.

Op donderdag 6 november vond het Multi-stakeholder Forum plaats in New Babylon in Den Haag. De bijeenkomst stond in het teken van het Actieplan Open Overheid. Tijdens deze dag kwamen diverse partijen samen om kennis en ervaringen uit te wisselen. Er werden zeven nieuweactiepunten gepitcht die onderdeel worden van het Actieplan Open Overheid. Daarnaast gingen deelnemers in interactieve tafelrondes in gesprek over thema’s die bijdragen aan de verdere verdieping van een open overheid. Onderwerpen die daarbij aan bod kwamen waren onder andere klimaat, kunstmatige intelligentie(AI) en participatie.

Wij spraken Erna Ruijer, ze werkt voor Universiteit Utrecht. Erna hoopt dat ze met dit project basis van een verkenning van deze benadering in 2024, via verdieping, naar versterking en verankering van society-in-the-loop in overheidspraktijken. Ofwel het op een rechtvaardige manier betrekken van groepen inwoners ondersteund door technologie.

Op donderdag 20 november 2025 organiseerde de maatschappelijke coalitie Over Informatie Gesproken (MCOIG) een eigen break-outsessie tijdens het ECP-Jaarfestival. De sessie had een Shark Tank concept en bracht drie onderzoekers bij elkaar die in vijf minuten hun onderzoek pitchten.

We spraken Maike Klip-Veldman van het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) over haar proposal “Transformatie naar een responsieve overheid: een blauwdruk vanuit het Vorderingenoverzicht Rijk”. In dit onderzoek kijkt zij hoe het Vorderingenoverzicht Rijk, dat burgers een overzicht geeft van hun betaalverplichtingen aan de overheid en hen zo in een gelijkere informatiepositie brengt, kan worden benut als blauwdruk voor een nieuwe generatie overheidsdiensten.

Op 22 januari 2026 organiseert BZK de Open Data Conferentie over toekomstbestendig en toegankelijk overheidsdata.

We spraken Fatma Çapkurt over haar onderzoek “Ruimte voor proactieve dienstverlening in de AVG en de Awb.” Daarin onderzoekt zij hoe de overheid, binnen bestaande privacyregels, burgers actiever kan helpen hun rechten te realiseren.

Wij spraken Guido Enthoven over zijn proposal: Klem in het systeem. Informatieplichten voor multiprobleem huishoudens. Het onderzoek laat zien hoe ingewikkeld het sociaal stelsel in Nederland in de praktijk is, juist voor de mensen die dit het hardst nodig hebben.

Donderdag 29 oktober organiseren wij een online Multi-stakeholder Forum.

Multi-Stakeholder Forum 6 november. Laat je inspireren, wissel ideeën uit en werk samen aan de toekomst van de open overheid! Denk mee over de koers van het nieuwe actieplan vanaf 2027.

Veel politieke partijen onderschrijven het belang van een transparante overheid, maar worstelen met de praktische uitwerking. Hoe ver moet openheid gaan? En wat weegt zwaarder: cultuurverandering of betere informatiesystemen? Guido Enthoven en Martijn Bennis spraken vijf (aspirant) Kamerleden van VVD, GL-PvdA, D66, CDA en Volt. Noot: PVV en BBB waren niet beschikbaar voor een interview.

Glimina Chakor is Kamerlid voor GroenLinks-PvdA. Daarvoor was ze wethouder in Groningen en won ze een landelijke publieksprijs als ‘sociaal werker van het jaar’. Voor Chakor is openheid vooral een cultuurkwestie: “Je moet een cultuur ontwikkelen waarin je met elkaar aan het leren bent en waarin je fouten mag maken, in plaats van een angstcultuur waarin je fouten gaat verbergen.''

Digitale technologie speelt een steeds grotere rol in ons dagelijks leven. Ook vormt digitalisering in toenemende mate het fundament van overheidsdiensten. In het interview met Tessel van Leeuwen van Waag Future lap verteld zij over haar proposal Lokale Verbindingen

Woensdag 15 oktober 2025 was de coalitiebijeenkomst van de maatschappelijke coalitie Over Informatie Gesproken. Dit event was in het Nationaal Archief in Den Haag. In dit artikel staat het verslag van deze bijeenkomst.

Laura Harks (27), kandidaat-Kamerlid voor Volt (plaats 6) en senior beleidsmedewerker bedrijfsvoering bij het ministerie van Justitie en Veiligheid, pleit voor radicale openheid van bestuur. ‘We moeten naar een overheid die bewijst dat ze betrouwbaar is.’

Save the Date: op 6 november 2025 vindt in Den Haag de Multi-Stakeholder Forum over het Actieplan Open Overheid plaats.

Wij hebben Roel Lutkenhaus (Universiteit Twente) geïnterviewd over zijn proposal: Samen werken aan een gelijkwaardige informatierelatie tussen burgers en overheid. Hij onderzoekt hoe gemeenten en inwoners samen kunnen werken aan meer wederzijds begrip en vertrouwen tussen overheid en burger.

De maatschappelijke coalitie Over Informatie Gesproken heeft samen met het Programma Open Overheid van het ministerie van BZK subsidies toegekend aan acht nieuwe actiepunten van maatschappelijke organisaties en kennisinstellingen die het herijkte Actieplan Open Overheid 2023-2027 versterken.

De overheid beslist dagelijks over duizenden individuele verzoeken: van vergunningen tot uitkeringen en subsidies. Al die besluiten – de zogenoemde beschikkingen – blijven grotendeels buiten beeld. Dat gaat veranderen. De Wet open overheid (Woo) verplicht overheden binnenkort om ook dit type besluiten actief openbaar te maken. Maar waarom wachten tot het moet? Hoogleraar bestuursrecht Johan Wolswinkel (Tilburg Law School) onderzoekt met zijn team hoe overheden nu al transparanter kunnen zijn, en wil laten zien dat openbaarheid niet alleen haalbaar, maar ook nuttig is.

Martijn Buijsse (VVD) is sinds juli 2024 Kamerlid. Daarvoor was hij zes jaar wethouder in Boekel (Noord-Brabant) en Bergen (Limburg) en vier jaar raadslid. In dit interview spreekt hij over zijn ervaringen met transparantie en openheid, zowel vanuit zijn bestuurlijke rol als vanuit zijn werk als volksvertegenwoordiger.

Op 6 oktober vond in Vitoria-Gasteiz (Spanje) de Open Government Summit plaats. Paul Suijkerbuijk was hier namens de maatschappelijke coalitie Over Informatie Gesproken bij aanwezig. De MCOIG heeft de declaration ondertekend en worden nu publiek erkend als deel van de wereldwijde open-government gemeenschap.

De Maatschappelijke Coalitie over Informatie Gesproken (MCOIG) heeft, op verzoek van PROO/BZK, het huidige actieplan geëvalueerd en een advies opgesteld voor de volgende fase. De nadruk ligt op scherpere actiepunten, meetbare doelen en structurele beleidsimpact.

Dit jaar organiseren wij op 15 oktober de coalitiebijeenkomst. Meld je aan! Op de bijeenkomst zijn interessante sessies van sprekers en kan je na afloop volop netwerken en genieten van een heerlijke lunch.

Hemin Hawezy (33) staat op plaats 26 van de CDA-kieslijst voor de Tweede Kamerverkiezingen. De senior adviseur bij de directie CIO Rijk van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft alle ontwikkelingen rondom de Woo van nabij meegemaakt. Daarnaast werkt hij aan een promotieonderzoek over netwerksturing van de digitale overheid in het complexe samenspel tussen publieke en private actoren. We spraken met hem over zijn visie op openbaarheid en transparantie. Door Martijn Bennis en Guido Enthoven

Vier jaar na invoering van de Wet open overheid (Woo) is de uitvoering nog lang niet op orde. D66-Kamerlid Joost Sneller - samen met Bart Snels (GroenLinks) indiener van Woo - constateert dat vooral de actieve openbaarmaking achterblijft en dat ambtenaren worstelen met verouderde informatiesystemen. "We zijn er nog lang niet.” Door Martijn Bennis en Guido Enthoven

In aanloop naar de verkiezingen van oktober 2025 hebben 14 van de 15 politieke partijen die nu vertegenwoordigd zijn in de Tweede Kamer hun verkiezingsprogramma gepresenteerd (alleen Denk ontbreekt nog). Een analyse van de verkiezingsprogramma's geeft aan dat politieke partijen fundamenteel verschillen over de vraag hoe open de overheid zou moeten zijn.

IRLab levert praktische verbeteringen en concrete hulpmiddelen

Van toeslagen tot vergunningen: steeds vaker gebruiken overheden algoritmes om beslissingen te nemen met een impact op burgers. Toch snapt bijna niemand hoe zo’n besluit precies tot stand komt. Dat moet beter, vond het onderzoeksteam aan de Universiteit Utrecht onder leiding van hoogleraar staatsrecht Jurgen Goossens.

Heb je ideeën voor het Actieplan Open Overheid 2026–2027, maar wil je nog even sparren over de aanpak of haalbaarheid? Maak gebruik van het online spreekuur!

Bij het huren van een woning worden vaak persoonlijke gegevens zoals schooldiploma’s, inkomen en adresgeschiedenis opgevraagd. Waarom deze gegevens nodig zijn, wat ermee gebeurt en wie er toegang toe krijgt, blijft meestal onduidelijk. Burgers hebben weinig controle over hun persoonlijke data, en dat zorgt voor wantrouwen en ongelijkheid. Waag Futurelab voerde onderzoek uit naar manieren waarop burgers meer grip kunnen krijgen op het delen van hun persoonlijke gegevens.

Bijna elke bibliotheek in Nederland is ook een Informatiepunt Digitale Overheid (IDO). Dat maakt ‘de bieb’ een belangrijke factor in de relatie tussen overheid en burger. “We zijn er niet om het falen van de overheid op te vangen, maar om mensen te helpen in een systeem dat te ingewikkeld is geworden.”

Dien jouw voorstel in vóór 20 augustus 2025

De val van het kabinet Schoof en de verkiezingen die daarop volgen, kan grote gevolgen hebben voor de posities die partijen innemen over de uitvoering van de Wet Open Overheid. Regeringspartijen hebben de neiging op de rem te staan waar oppositiepartijen juist openheid bepleiten.

Algoritmes beïnvloeden steeds vaker belangrijke overheidsbesluiten, maar burgers weten vaak niet hoe of waarom.

Een open overheid levert niet alleen controle, maar ook maatschappelijke rechtvaardigheid en forse besparingen op.

‘Er is sprake van een verstandshuwelijk tussen aanvrager en verzoeker: noodzakelijk, maar met tegengestelde belangen.’

“Het bestrijden van desinformatie vraagt om samenwerking tussen beleidsmakers, gedragswetenschappers en informatie-experts – die verbinding is nu urgenter dan ooit.” – Maarten Hillebrandt

Deze vierde Woo-sessie focust op transparantie, actieve openbaarmaking en de veranderende relatie tussen overheid en samenleving, en is live online te volgen.

In de Tweede Kamer is debat gevoerd over aanpassingen aan de Wet open overheid (Woo), die mogelijk de transparantie van de overheid ernstig onder druk zetten.

Samen werken aan een toekomst waarin overheidsinformatie echt toegankelijk is voor iedereen.

Amsterdam wint Transparantieprijs 2025 tijdens Woo-ontbijtsessie voor laagdrempelig Openbaarmakingscentrum.

Op 15 mei organiseert MCOIG de jaarlijkse ontbijtsessie over de Woo, met focus op transparantie en open overheid.

De maatschappelijke coalitie Over Informatie Gesproken heeft op 12 mei acht voorstellen geselecteerd die in 2025 van start gaan. Uit maar liefst dertig ingezonden project- en onderzoeksvoorstellen zijn deze plannen gekozen vanwege hun maatschappelijke relevantie, vernieuwende aanpak en duidelijke bijdrage aan een betere informatierelatie tussen burger en overheid.